Behçet Necatigil ve Radyo Oyunları

Ünlü Alman şair, öykü ve radyo yazarı Wolfgang Weyrauch (1907), radyo oyunu üzerine şunları söylüyordu: “Radyo oyunu görünmeyen bir Sen’le yapılan konuşmadır. Gerçeküstü bir oyundur ve ahlaksal değer taşır.”

Weyrauch, öte yandan radyo oyunuyla çağdaş şiir arasında ruhsal bir yakınlığın varlığına dikkati çeker. Beşyüz sayfalık radyo oyunu incelemesi yayımlayan Dr. Heinz Schwitke ise, radyo oyununun tek insana seslendiğini ve dinleyicisini yalnızlıktan kurtardığını belirtmektedir.

Söz konusu türün tek duyuya yönelmesini bir üstünlük olarak değerlendiren Dr. Schwitke’ye göre dinleyicinin imgelem gücü oranında bir sahneye sahiptir radyo oyunu. 

Ülkemizde radyo oyunu yazarlığı alanına uzun yıllar emek vermiş ve dramatik edebiyatımıza sözü olan oyunlar üretmiş bulunan Behçet Necatigil de radyo oyununu şiire en yakın tür olarak tanımlar ve ironiyle simgelenenle bu türün işlevsellik kazanabileceği üzerinde durur.

Necatigil’e göre radyo oyunu çok kere mecaz diliyle konuşur. Alegorik ve trajiktir. Tuluatla, skeçle, kabare ile hiç ilgisi yoktur. Düşündürücüdür. Okuyucusundan, dinleyicisinden incelmiş bir zevk ve dikkat bekler.

Sahne oyununun klasik edebiyattan gelmesine karşın, radyo oyunu modern edebiyatın bir koludur. Yazarın deyişiyle, yazdığı “oyunların çoğunda, kaybolmuş bazı değerlere karşı yakılmış ağıtlar görülür. Şiirin lirizmi nasıl çok vakit hüzünlerden, acılardan doğuyorsa o oyunlarda da belli belirsiz ince acılar dile getirilmiş. Bu da bu oyunları şiire yaklaştıran özelliklerdir.

” Radyo oyununu çağdaş edebiyatın bir kolu olarak değerlendiren Behçet Necatigil, masal ve efsanelerimizin bu tür için elverişli kimi nitelikleri kendinde saklı bulundurduğu kanısındadır."

“Radyo oyunu için en iyi konu tasavvuf edebiyatı. Bir derviş alacaksınız. Mesela, Abdal Musa, Eşrefoğlu Rumi. Harikulade oyun çıkar. Kerametleri ile modern radyo oyunu çıkar. O hayatlar hep alegorik, sembolik. Yalın gerçekle radyo oyunu yavan olur. Masal unsuru bulunmalı.

” Behçet Necatigil’in ilk radyo oyunu Şubat 1963’te Varlık dergisinde yayımlanan Kadın ve Kedi’dir. Yazar, 1963-73 yılları arasında Almancadan 15 oyun çevirmiş ve bunların çoğu radyodan dinleyiciye ulaşmıştır. Necatigil, radyo oyunlarını Gece Aşevi, Pencere, Üç Turunçlar, Kadın ve KediYıldızlara Bakmak adlı kitaplarında toplamıştır. (Bu oyunlar Toplu Eserleri dizisinde ilk kez tek cilt olarak yayınlanmıştır. 1984)

Ülkü Ayvaz

Devamı gelecek...

Kaynak